Podwyższone ciśnienie tętnicze jest istotnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Biorąc pod uwagę profilaktykę, która już zaczyna się w wieku nastoletnim, uczniowie klasy 3 ABT, 3 BBT oraz 3 PT w grudniu i styczniu na przełomie 2025 i 2026 roku dokonali na lekcji biologii pomiarów ciśnienia tętniczego, szybkości pracy serca oraz obliczali wskaźnik BMI (Body Mass Index). Praktyczne ćwiczenia umożliwiły częściowo realizację podstawy programowej z zakresu anatomii, fizjologii i profilaktyki chorób układu krążenia.
Uczniowie ochoczo podeszli do tematu pomiaru ciśnienia za pomocą sprzętu przyniesionego przez nauczyciela. Był to ciśnieniomierz naramienny mierzący falę tętna na tętnicy ramiennej przez czujnik oscylometryczny. Uczniowie wykonali zbiorcze zestawienie w postaci porównania tabelarycznego wartości: ciśnienia skurczowego, rozkurczowego, tętna oraz wskaźnika BMI. Wyniki były zaskakujące. Wiele osób było zdziwionych z dokonanych oznaczeń. Znaczna część młodzieży miała bardzo podwyższone ciśnienie krwi, niektórzy tętno, a nieliczni BMI. Wspólnie dociekaliśmy przyczyn tych odstępstw od wartości referencyjnych. Uczniowie podawali różne powody: stres szkolny, picie napojów zawierających substancje pobudzające, mała aktywność fizyczna, chwilowe osłabienie wywołane chorobą czy używki. Jak podaje WHO prawidłowe parametry ciśnienia krwi powinny wynosić u nastolatków do 120/80 mm Hg. Wartość tętna powinna mieścić się w granicach 70-85 bpm, zaś wskaźnik BMI – 18,5-24.9. Literatura naukowa mówi, że u około 6% populacji młodzieży diagnozuje się nadciśnienie tętnicze. Punktem odcięcia w tym wieku są wartości większe lub równe 140/90 mm Hg.
Wiadomo także, że nadciśnienie tętnicze zwiększa się gwałtownie w okresie dojrzewania i dotyczy głównie chłopców, co związane jest ze stresem, wysiłkiem czy emocjami. Jest to problem przejściowy. Jednakże warto jest wybrać się na wizytę lekarską ze swoimi obawami, zwłaszcza, gdy wartości są podwyższone znacznie, a okres dojrzewania w tej grupie wiekowej skończył się lub dobiega końca. Nadwaga i otyłość młodzieży także predysponują do nadciśnienia tętniczego. Okres adolescencji nie jest wolny od zaburzeń metabolicznych, zważywszy na tempo życia młodzieży, jakość posiłków czy środowisko, w którym żyją.
Wstępna diagnostyka na lekcji biologii pozwoliła uczniom na baczne przyjrzenie się swojemu zdrowiu. Uczniowie uruchomili myślenie przyczynowo – skutkowe. Nabyli wiedzę, czym różni się kardiolog od kardiochirurga. Nauczyli się, jakie badania profilaktyczne i diagnostyczne należy wykonywać (EKG, echo serca, badanie pewnych parametrów krwi) i na czym one polegają. Poznali choroby układu krążenia i wiedzą, co zrobić, by ich uniknąć. Ćwiczyli umiejętność argumentacji, a dzięki aktywnej dyskusji lekcja przebiegła w bardzo przyjemnej atmosferze.
Dbajmy o nasze zdrowie 😊
Agnieszka Giedrys
